Al sinds 2021 kaarten wij met Groen Waregem PFAS aan in de Waregemse gemeenteraad en dat zullen we in 2026 blijven doen.

PFAS kwam de voorbije weken meer onder de aandacht, omdat er te hoge waardes gemeten werden in brood en speculaas. Maar ook ons kraantjeswater is vervuild. We mogen dit enkel nog drinken omdat de toegestane norm in Vlaanderen een pak hoger ligt dan in Nederland en elders in Europa. Karel Verhoeven, hoofdredacteur van De Standaard, schreef begin december: "De PFAS-vervuiling neemt absurde proporties aan. Tegenover de almaar duizelingwekkender schaal van de vervuiling staat zo’n sullige bestuurlijke en politieke reactie, dat er niets van te begrijpen valt."Minister Brouns en de voltallige Vlaamse Regering reageren veel te laks. Groen-parlementslid Mieke Schauvliege neemt het voortouw om de situatie aan te klagen, maar ook hier in Waregem hebben wij PFAS al regelmatig op de gemeenteraad gebracht.  Marij deed dit voor het eerst in juli 2021 en Simon beet zich er nadien verder in vast.

Wat zijn PFAS?

PFAS zijn "forever chemicals" die bijna niet afbreekbaar zijn. Ze zitten in koekenpannen, regenjassen, blusschuim, medicijnen en pesticiden, maar inmiddels ook in ons drinkwater, eieren, brood en speculaas. PFAS zijn bijzonder gevaarlijk: ze kunnen leverschade, schildklieraandoeningen, vruchtbaarheidsproblemen en kanker veroorzaken. Baby's en jonge kinderen lopen extra risico omdat zij verhoudingsgewijs meer water drinken per kilo lichaamsgewicht.

De PFAS-crisis bereikt nu een nieuw dieptepunt: één op vier Vlaamse kranen geeft water dat kleine kinderen niet veilig kunnen drinken.

De vervuiling stijgt explosief: 54 procent meer overschrijdingen in één jaar.

PFAS in Waregem?

Dat het drinkwater ook in Waregem vervuild is, willen we hier niet gezegd hebben.

Maar in Waregem worstelen we al jaren met PFAS-grondvervuiling.

In volgende zones zijn er momenteel zogenaamde ‘no regret’ maatregelen van kracht (zie kaart hierboven, afkomstig van Geopunt):

• Stijn Streuvelsstraat 19
• Emiel Clausstraat in Sint-Eloois-Vijve
• Molenstraat 67 (vroegere Sofinal-textielfabriek)
• Fabrieksstraat (site Sofitex)
• Flanders Fieldweg 37 (site Concordia Textiles)
• Leykant (zone tussen oude en nieuwe Leie aan overkant Hoeve te Beaulieu, Sint-Jansstraat)
• Gentseweg 217 in Desselgem

Daarnaast zijn er ook locaties bij buurgemeenten waar de maatregelen ook deels van toepassing zijn op grondgebied Waregem:

• Meirestraat in Kruisem
• Herlegemstraat in Kruisem
• Nijverheidslaan in Deerlijk

Eerste hulp bij PFAS: transparante communicatie

Voor PFAS zijn er op vandaag geen "eenvoudige oplossingen". De voorzorgsmaatregelen zijn complex en voor elke site anders. Veel hangt ook af van hoe ver of hoe dicht je van een PFAS-haard woont. We stellen vast dat de voorzorgsmaatregelen ook geregeld wijzigen - en voorzichtiger worden. Voldoende informatie over voorzorgsmaatregelen en eventuele wijzigingen zijn daarom uiterst belangrijk voor de volksgezondheid en de leefbaarheid van een buurt. En dat is op vandaag in Waregem nog niet het geval. Na aandringen van onze Groen-fractie komt daar nu gelukkig verandering in: ons stadsbestuur belooft om  (pro-)actiever, o.a. via een jaarlijkse bewonersbrief te communiceren. En dat is niet meer dan normaal: elke stad heeft de plicht om z’n inwoners te informeren.

Waar blijven de échte acties?

Communicatie alleen is niet voldoende. Het is hoog tijd dat de stad actie onderneemt, en alles in het werk te stelt om de gevolgen van de vervuiling in te perken En daar knelt het schoentje. Want ook ons stadsbestuur blijft te veel wegkijken van de problemen. Neem nu de Meirestraat, op de grens met Waregem-Kruisem. Daar is de grond zwaar vervuild. Metingen van arseen (3x de normwaarde), nikkel (4x de normwaarde) en ammonium (109x de normwaarde) deden jaren geleden al alarmbellen afgaan. In 2022 ontdekte men hoge concentraties aan PFAS, tot wel 38 keer de saneringsnorm. Groen raadslid Simon Wemel bracht deze problematiek al verschillende keren ter sprake op de raad, want de vervuilingspluim breidde zich volgens de rapporten duidelijk uit op Waregems grondgebied.

In de zomer van 2023 hebben lokale actiecomités een bloedonderzoek georganiseerd voor bezorgde buurtbewoners uit de omgeving van dit voormalige stort. 26 inwoners uit Waregem namen hieraan deel. Van deze inwoners zat slechts één iemand onder de toegestane PFAS-norm van 6,9 microgram per liter. Dat was Simon zelf, niet woonachtig in de risicozone, maar uit nieuwsgierigheid had hij zich ook laten testen. De 25 inwoners die wél in de risicozone woonden, zaten stuk voor stuk boven de toegestane norm, met een gemiddelde waarde van 66 microgram per liter. Dat is de toegestane norm maal 10. Er zijn uitschieters met waardes tegen de 400 microgram en zelfs meer dan 800 microgram per liter. Deze verhoogde waardes kwamen bovendien overeen met het afstroomgebied van het grondwater rondom de stortplaats. M.a.w. hoe dichter men bij de stortplaats woont, hoe hoger de gemeten waardes.

Simon heeft toen en op andere momenten opgeroepen om de situatie en de gezondheid van de inwoners ter harte te nemen. Maar concrete actie blijft uit.

Naar aanleiding van gelijkaardige verontrustende bloedresultaten in de stad Ronse heeft het stadsbestuur aldaar een open brief verstuurd waarin het de Vlaamse en federale overheid oproept om uitgebreider bloedonderzoek te organiseren, samen werk te maken van een daadkrachtig, bovenlokaal PFAS-beleid en een structureel overleg met getroffen lokale besturen. Simon vroeg in november of Waregem dit voorbeeld wou volgen. Het antwoord van het stadsbestuur was ontgoochelend: "Dit heeft geen zin, want OVAM is onderbemand. Op de website vinden we zelfs geen telefoonnummer terug." Blijkbaar heeft Ronse alvast wél een telefoonnummer gevonden. Daar er bovendien ook infosessies georganiseerd en wordt er veel transparanter gecommuniceerd.

Wij met Groen Waregem zijn vastberaden om dit de komende maanden op de agenda te blijven zetten. De gezondheid van onze inwoners moet prioriteit nummer 1 zijn; en die strijd zullen wij voeren.